"Kafka in Amsterdam"

Elsevier 28 augustus 2010 | "Kafka in Amsterdam" | Column door Syp Wynia

De rechtsstaat is in het geding. Niet vanwege formatieonderhandelingen en niet per se in heel Nederland, maar wel in Amsterdam. Daar staat het eigendomsrecht, een van de fundamenten van de rechtsstaat, onder permanente druk. Amsterdamse gemeentebestuurders erkennen dat recht namelijk niet, of negeren het gewoon. Ze lusten het niet. Misschien heeft het er iets mee te maken dat er nogal wat krakers dan wel ex-krakers in het gemeentebestuur zitten.

Toen onlangs zowel de Tweede als de Eerste Kamer een eind maakte aan het legaal kraken van huizen, brak er meteen tumult uit n het Amsterdamse college van B en W, omdat de meerderheid van PvdA en GroenLinks die wet wenste te saboteren. Kraken, dat was officieel gemeentelijk beleid, want zo goed tegen de leegstand. De gemeente had altijd eigenrichting als nuttig onderdeel van het eigen overheidsbeleid gezien.

Drie jaar geleden bleek dat burgers met een eigen parkeergarage in het stadsdeel Centrum, die vaak al sinds mensenheugenis een vergunning hadden, steeds opnieuw en tegen hoge kosten die vergunning moesten aanvragen. De stadsdeelbestuurders konden de vergunning ook weigeren, als de garage naar hun oordeel niet in hun beleid paste. Daar bleef het niet bij. Eigenaren moesten die garage eventueel ook aan buurtbewoners ter beschikking stellen, en als een bezoekend familielid de garage wilde gebruiken, dienden ze dat elke keer telefonisch aan het stadsdeelkantoor te melden. Toen deze al te waanzinnige ondermijning van de rechtsstaat in de publiciteit kwam, moest het stadsdeel inbinden.

Nu heeft de gemeente Amsterdam aan 750 eigenaren van een kleine woning die ze niet permanent bewonen, maar als uitvalsbasis voor bijvoorbeeld werk gebruiken boetes van 10.000 euro of meer in het vooruitzicht gesteld. Ze moeten hun appartementje ter beschikking stellen voor de 'sociale huur'. Dat met de huuropbrengst de hypotheek bij lange na niet kan worden betaald, is dan pech - dat deert de gemeente niet.

De kenniswerkers die Nederland en ook Amsterdam naar eigen zeggen zo graag naar de hoofdstad halen, kunnen toch al nergens terecht. Een sociale huurwoning kunnen ze wel vergeten, want die worden zwaar gesubsidieerd en zijn dus zo aantrekkelijk dat er een wachtlijst van minstens tien jaar is. Een klein appartementje wordt, als gezegd, gevorderd door de gemeente voor sociaal geachte huurders. En verhuur voor enkele maanden in de wat duurdere prijsklasse mag ook al niet van stadsdeel Centrum. Je zou het Kafka kunnen noemen. Of Catch-22.

Achter al deze ondermijning van de rechtsstaat (en het economisch welvaren) in de hoofdstad zit een geslepen politiek scenario. De linkse meerderheid in Amsterdam, de PvdA in het bijzonder, wil de macht houden. Dat geschiedt door bevolkingspolitiek op basis van woningbeleid.

De ervaring wijst uit dat wie een eigen woning heeft weleens op iets anders dan links wil stemmen. Zoals de ervaring ook uitwijst dat wie erin is geslaagd een (sociale) huurwoning te pakken te krijgen zich het best beschermd voelt door links. Vandaar dat Amsterdam zo veel mogelijk sociale huurwoningen wil hebben en houden en de middenklasse, die graag zou willen kopen, schouderophalend de stad uitjaagt. Daar hoort zelfs een filosofie van 'Amsterdam als emancipatiemachine', in 2005 opgetekend door GroenLinks-wethouder (en ex-kraker) Maarten van Poelgeest en van harte onderschreven door de toenmalige PvdA-burgermeester Job Cohen. Het idee: kanslozen en gelukzoekers komen naar Amsterdam en mogen blijven. Tot ze succesvol zijn, dan moeten ze naar elders om plaats te maken voor een nieuwe instroom. Van Poelgeest en Cohen zeiden er niet bij dat als de vertrekkers vervolgens VVD (of PVV, natuurlijk) gaan stemmen dat tenminste niet in hun Amsterdam doen, maar in Purmerend, Almere of Hoofddorp.

Er is wel slecht nieuws voor de Cohennen en de Van Poelgeesten. Hun beleid om steeds maar weer nieuwe sociale huurwoningen voor linkse stemmers te bouwen of te vorderen staat op springen. De geldpomp staat namelijk stil. Die geldpomp kwam erop neer dat de gemeente hoge prijzen vroeg voor dure kantoren en daarmee onrendabele sociale huurwoningen voor linkse stemmers subsidieerde. Maar al die dure kantoren staan leeg en het geld voor het subsidiëren van linkse stemmers is op. Op enig moment zal het politieke monopolie in Amsterdam vallen. Voor de rechtsstaat zou dat een winst zijn.

Bron: Elsevier 28 augustus 2010 - bladzijde 45 - Auteur: Syp Wynia